අටමස්ථානාධිපති හිමියන් ඉවත් කළ හැක්කේ කාටද? නව පත්වීමේ නීත්‍යානුකූලභාවය කුමක්ද?

 

1. අටමස්ථානයේ ඓතිහාසික හා නීතිමය තත්ත්වය

අටමස්ථානය යනු අනුරාධපුරයේ පිහිටි බෞද්ධ පූජනීය ස්ථාන අට හැඳින්වීමට යොදාගන්නා නාමයයි. ඒවා නම් ශ්‍රී මහා බෝධිය, රුවන්වැලිසෑය, ථූපාරාමය, ලෝවාමහාපාය, මිරිසවැටිය, අභයගිරිය, ජේතවනාරාමය සහ ලංකාරාමයයි.

මෙම පූජනීය ස්ථානවල ආරම්භය අනුරාධපුර රාජධානිය දක්වා දිව යයි. සිංහල රජවරුන්ගේ දායකත්වයෙන් මෙම ස්ථාන ගොඩනැගී සංවර්ධනය විය. පූජාවලියේ අටමස්ථානය යන නාමය සඳහන් වන අතර, අද පවතින අටමස්ථාන සම්ප්‍රදාය පසුකාලීනව තවදුරටත් වර්ධනය වී ඇත.

අටමස්ථානාධිපති ධුරයට නවීන රාජ්‍ය පාලන ක්‍රම ඇතිවීමටත් පෙර සිට පැවති අනුප්‍රාප්තික ඉතිහාසයක් තිබේ.

1988 දී ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ලබාදුන් Rev. Pallegama Gnanarathana v. Rev. Galkiriyagama Soratha (1988) 1 SLR 99 නඩු තීන්දුවේදී මෙම ධුරයට අදාළ ඓතිහාසික ලේඛන පරීක්ෂා කර ඇත. ඒ අතර:

  • 1871 ජූලි 25 දිනැති රජයේ ඒජන්තවරයාගේ වාර්තාවක්. එහි ප්‍රධාන නායක හිමියන් නම් කිරීම හා තෝරා පත්කර ගැනීමේ සම්ප්‍රදාය සඳහන් වේ.
  • 1881 සැප්තැම්බර් 12 දිනැති රජයේ ඒජන්තවරයාගේ සටහනක්. එහි ප්‍රධාන නායක හිමියන් ඉවත් කිරීමේ බලය පිළිබඳව සඳහන් වේ.
  • 1843 දක්වා දිව යන අනුප්‍රාප්තික පත්වීම් පිළිබඳ ඓතිහාසික වාර්තා.

1905 අංක 8 දරන බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් ආඥාපනත 1907 පෙබරවාරි 1 දින සිට ක්‍රියාත්මක වීමත් සමඟ අටමස්ථානයේ දේපළ හා පරිපාලන කටයුතු සඳහා නීතිමය ක්‍රමවේදයක් හඳුන්වා දෙන ලදී.

වැදගත්ම කරුණ වන්නේ අටමස්ථානාධිපති ධුරයට පත්වීමේදී පැවති ඓතිහාසික සම්ප්‍රදාය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය විසින් පිළිගෙන තිබීමයි.

මෙය රජය විසින් නිර්මාණය කළ ආගමික තනතුරක් නොවේ. මෙය ඓතිහාසික සම්ප්‍රදාය මත ගොඩනැගී පසුව නීතිමය ක්‍රමවේදයන්ට ද ඇතුළත් වූ ධුරයකි.

2. අටමස්ථානාධිපති හිමියන් පත් කිරීමේ බලය ඇත්තේ කාටද?

1988 ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවෙන් පිළිගෙන ඇති ඓතිහාසික පත්වීම් ක්‍රමය මෙසේය.

1907 පෙබරවාරි 1 දිනට පෙර:

  • නුවරවැව පරම්පරාවේ ප්‍රධානියා විසින් ප්‍රධාන නායක හිමියන් නම් කරනු ලැබීය.
  • සාම්ප්‍රදායික තේරීම් මණ්ඩලය විසින් එම හිමියන් තෝරා පත්කර ගනු ලැබීය.
  • එම මණ්ඩලයට නුවරවැව පරම්පරාවේ ප්‍රධානියා, රටේ මහත්වරුන් තිදෙනා සහ නුවර කලාවියේ කෝරළවරුන් දහහත් දෙනා ඇතුළත් වූහ.

1907 පෙබරවාරි 1 දින සිට:

බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් නීතිය හඳුන්වාදීමෙන් පසුවද පත්වීම් ක්‍රමය අටමස්ථාන කමිටුව හරහා ඉදිරියට ගෙන යන ලදී. එම කමිටුවේ සාමාජිකයන් බොහෝ දුරට පැරණි සාම්ප්‍රදායික පත්වීම් මාර්ගවලින්ම නම් කරනු ලැබූහ.

1931 අංක 19 දරන බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් ආඥාපනතේ 9 වන වගන්තිය යටතේ සාමාජිකයන් තිදෙනෙකුගෙන් යුත් අටමස්ථාන කමිටුව පිහිටුවා ඇත. එය නීතියෙන් පිළිගත් භාරකාර ආයතනයයි.

එම සාමාජිකයන් තිදෙනා නම් කිරීමේ බලය පහත සඳහන් පාර්ශ්වයන්ට අයත් වේ.

  1. බෝමළුවේ නායක ස්වාමීන් වහන්සේ.
  2. නුවරවැව පරම්පරාවේ ප්‍රධානියා.
  3. මල්වතු හා අස්ගිරි මහානායක හිමිවරුන් සහ ශ්‍රී පාදස්ථානයේ නායක හිමියන් බහුතර තීරණයකින්.

ඒ අනුව මල්වතු පාර්ශ්වයට මෙම නම් කිරීමේ ක්‍රමයේ එක් කොටසක් පමණක් හිමි වේ. අටමස්ථානාධිපති පත්කිරීමේ එකම බලධාරියා මල්වතු පාර්ශ්වය නොවේ.

3. අටමස්ථානාධිපති හිමියන් ඉවත් කිරීමේ බලය ඇත්තේ කාටද?

1881 සැප්තැම්බර් 12 දිනැති රජයේ ඒජන්තවරයාගේ සටහනෙන් කියැවෙන්නේ කුමක්ද?

මෙම සටහනෙන් මල්වතු විහාරයට භික්ෂුවකගේ පැවිදි හා සංඝ තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් ඇති බලය සහ විහාරස්ථානයේ අයිතිවාසිකම් හා යහපතට හානි වන ආකාරයේ වරදක් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රධාන නායක හිමියන් ධුරයෙන් ඉවත් කිරීමේ බලය අතර වෙනස පැහැදිලි කරයි.

එහි සඳහන් වන්නේ:

  • ප්‍රධාන නායක හිමියන් භික්ෂුවක ලෙස හැසිරීම සම්බන්ධයෙන් තමන් වහන්සේ අයත් මල්වතු විහාරයේ විනය හා සංඝ පාලනයට යටත් වූ බවයි.
  • තමන් අයත් සංඝ සභාව විසින් සිවුරු හැරවනු ලැබුවහොත් ප්‍රධාන නායක ධුරය ද අහිමි වන බවයි.
  • එහෙත් විහාරස්ථානයේ අයිතිවාසිකම් හෝ යහපතට හානි වන ආකාරයේ වරදක් සම්බන්ධයෙන් මල්වතු විහාරයට ප්‍රධාන නායක හිමියන් ධුරයෙන් ඉවත් කළ නොහැකි බවයි.
  • එවැනි වරදක් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රධාන නායක හිමියන් ඉවත් කිරීමේ බලය පැවතියේ තේරීම් මණ්ඩලයට බවයි.

ඒ අනුව භික්ෂුවකගේ පැවිදි හා සංඝ විනය සම්බන්ධ බලය තිබූ පමණින් අටමස්ථානාධිපති ධුරයෙන් එම හිමියන් ඉවත් කිරීමේ අසීමිත බලයක් මල්වතු පාර්ශ්වයට හිමි වූ බවට මෙම ඓතිහාසික වාර්තාවෙන් කියැවෙන්නේ නැත.

1988 ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවේ මෙම ඓතිහාසික ක්‍රමවේදය පිළිබඳ සඳහන් වේ. එම තීන්දුව ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කරන්නේ අනුප්‍රාප්තිය හා පත්වීම් පිළිබඳ සම්ප්‍රදායික ක්‍රමයටය. ඓතිහාසික තේරීම් මණ්ඩලයේ ඉවත් කිරීමේ බලය වර්තමාන අටමස්ථාන කමිටුවට පැවරී තිබේද, එසේ නම් එය ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේද යන්න එම තීන්දුවෙන් අවසන් වශයෙන් තීරණය කර ඇති බවක් නොසැලකිය යුතුය.

පල්ලේගම හේමරතන හිමියන්ට සිදුවූයේ කුමක්ද?

කරුණු හතරක් එකිනෙක පටලවා නොගත යුතුය.

  • උන්වහන්සේගේ සිවුරු හැරවීමක් සිදුවී තිබේද? එවැනි සිවුරු හැරවීමක් සිදුවූ බවට වාර්තාගත සාක්ෂි නොමැත.
  • නුවර කලාවියේ ප්‍රධාන සංඝනායක ධුරයෙන් උන්වහන්සේ අත්හිටුවා තිබේද? මල්වතු පාර්ශ්වයේ නිවේදනය අනුව එසේ කර ඇත.
  • පිළිගත් සම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේදය අනුව අටමස්ථානාධිපති ධුරයෙන් උන්වහන්සේ ඉවත් කර තිබේද? එවැනි ඉවත් කිරීමක් සිදු කළ බවට සාක්ෂි ඉදිරිපත් වී නොමැත.
  • බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් ආඥාපනත යටතේ නීතිමය භාරකාර ධුරයෙන් උන්වහන්සේ ඉවත් කර හෝ අත්හිටුවා තිබේද? මෙය වෙනම විමසා බැලිය යුතු කරුණකි. භාරකරුවෙකු අත්හිටුවීමට හෝ ඉවත් කිරීමට නීතියෙන් බලයක් තිබීමත්, එම බලය මෙම අවස්ථාවේදී නීත්‍යානුකූලව ක්‍රියාත්මක කර තිබීමත් එකම දෙයක් නොවේ.

ප්‍රධාන සංඝනායක ධුරයෙන් අත්හිටුවීම යනු අටමස්ථානාධිපති ධුරයෙන් ඉවත් කිරීමක් නොවේ.

4. මල්වතු පාර්ශ්වය, අටමස්ථාන කමිටුව සහ පැරණි තේරීම් මණ්ඩලය එකම බලධාරියෙක්ද?

නැත. මේ ආයතන තුනට වෙනස් වෙනස් වගකීම් හා බලතල තිබේ.

A. මල්වතු පාර්ශ්වය – සංඝ හා ආගමික බලය

මල්වතු පාර්ශ්වය තුළ සංඝ හා ආගමික විනය සම්බන්ධ බලය ක්‍රියාත්මක කරන්නේ කාරක මහා සංඝ සභාවයි.

භික්ෂුවකගේ පැවිදි හා සංඝ තත්ත්වය සම්බන්ධයෙන් එම පාර්ශ්වයට ඇති බලය, විහාරස්ථානයේ අයිතිවාසිකම් හා යහපතට හානි වන වරදක් සම්බන්ධයෙන් අටමස්ථානාධිපති ඉවත් කිරීමේ සම්ප්‍රදායික බලයෙන් වෙනස් වේ.

1881 ඓතිහාසික සටහනෙන් ද මෙම වෙනස පැහැදිලි වේ.

B. අටමස්ථාන කමිටුව – නීතිමය භාරකරු සහ පිළිගත් පත්වීම් ක්‍රමයේ කොටසක්

බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් ආඥාපනතේ 9 වන වගන්තිය යටතේ අටමස්ථාන කමිටුව පිහිටුවා ඇත. එහි නීතිමය කාර්යභාරය හා බලතල එම ආඥාපනත මගින් තීරණය වේ.

1907 දී හඳුන්වා දුන් සම්ප්‍රදායික පත්වීම් ක්‍රමයේදී මෙම කමිටුවට ඇති භූමිකාව 1988 ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවෙන් පිළිගෙන ඇත.

එබැවින් වර්තමාන පත්වීමේදී කමිටුව තමන්ට පිළිගත් බලය ස්වාධීනව ක්‍රියාත්මක කළේද යන්න සොයා බැලිය යුතුය.

C. පැරණි තේරීම් මණ්ඩලය – සම්ප්‍රදායික බලය

1881 රජයේ ඒජන්තවරයාගේ සටහනෙන් විහාරස්ථානයේ අයිතිවාසිකම් හා යහපතට හානි වන වරදක් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රධාන නායක හිමියන් ඉවත් කිරීමේ බලය තේරීම් මණ්ඩලයට තිබූ බව පැහැදිලිව සඳහන් වේ.

එම ඉවත් කිරීමේ බලය වර්තමාන අටමස්ථාන කමිටුව හරහා ක්‍රියාත්මක වන්නේද, එසේ නම් කුමන ක්‍රමවේදයක් අනුවද යන්න සොයා බැලිය යුතුය. එය කලින්ම උපකල්පනය කළ නොහැකිය.

5. 2026 මැයි 30 දින සිදුවූයේ කුමක්ද?

2026 මැයි 30 දින මල්වතු පාර්ශ්වය විසින් පල්ලේගම හේමරතන හිමියන් නුවර කලාවියේ ප්‍රධාන සංඝනායක ධුරයෙන් අත්හිටුවන බව නිවේදනය කරන ලදී.

කාරක මහා සංඝ සභාවේ නියෝගය අනුව අටමස්ථාන කමිටුව විසින් ඊතලවැටුණුවැවේ ඥානතිලක හිමියන් අටමස්ථානාධිපති ධුරයේ වැඩකටයුතු තාවකාලිකව ඉටු කිරීම සඳහා පත් කළ බවද එම නිවේදනයේ සඳහන් විය.

එහෙත් මේ සම්බන්ධයෙන් පළ වූ මාධ්‍ය වාර්තා එකිනෙකට සම්පූර්ණයෙන්ම ගැළපුණේ නැත. ඇතැම් වාර්තාවල අත්හිටුවීම ප්‍රධාන සංඝනායක ධුරයට පමණක් අදාළ බව සඳහන් වූ අතර, තවත් වාර්තාවල එය අටමස්ථානාධිපති ධුරයට ද බලපාන බව සඳහන් විය.

මල්වතු පාර්ශ්වයෙන් විමසිය යුතු ප්‍රශ්න

  1. පල්ලේගම හේමරතන හිමියන් නුවර කලාවියේ ප්‍රධාන සංඝනායක ධුරයෙන් අත්හිටුවීමට මල්වතු පාර්ශ්වයට හෝ එහි කාරක මහා සංඝ සභාවට බලය තිබේද? එසේ නම් ඒ කුමන බලයක් යටතේද?
  2. උන්වහන්සේ අටමස්ථානාධිපති ධුරයෙන් අත්හිටුවීමට මල්වතු පාර්ශ්වයට හෝ එහි කාරක මහා සංඝ සභාවට බලය තිබේද? එසේ නම් ඒ කුමන බලයක් යටතේද?
  3. වෙනත් හිමිනමක් වැඩබලන අටමස්ථානාධිපති ලෙස පත් කරන ලෙස අටමස්ථාන කමිටුවට නියෝග කිරීමට මල්වතු පාර්ශ්වයට ඇති බලය කුමක්ද?
  4. වැඩබලන අටමස්ථානාධිපති හෝ තාවකාලික අටමස්ථානාධිපති යන තනතුරක් ඓතිහාසිකව පිළිගෙන තිබේද? එසේ නම් එය මුලින්ම පිළිගත්තේ කවදාද? කුමන බලයක් යටතේද? එවැනි පත්වීමක් සිදු කළ හැකි අවස්ථා හා අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රමවේද මොනවාද?
  5. පල්ලේගම හේමරතන හිමියන්ට එරෙහි චෝදනා, යෝජිත අත්හිටුවීම සහ ඒ සඳහා ඇති හේතු පිළිබඳව ලිඛිතව දැනුම් දුන්නේද? තීරණය ගැනීමට පෙර උන්වහන්සේට කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාවක් ලබා දුන්නේද?
  6. මෙම අත්හිටුවීම මල්වතු පාර්ශ්වයේ සංඝ විනය බලය යටතේ ගත් පියවරක්ද? නැතහොත් අටමස්ථානාධිපති ධුරය දැරීමෙන් උන්වහන්සේ වැළැක්වීම හෝ එම ධුරයෙන් ඉවත් කිරීම එහි අරමුණ වූයේද?
  7. මෙම අත්හිටුවීම සිදු කළේ මල්වතු පාර්ශ්වය විසින් උන්වහන්සේ වරදක් කළ බවට තීරණයක් ගෙන තිබූ නිසාද? නැතහොත් උන්වහන්සේට එරෙහිව අධිකරණ නඩු කටයුතු පැවතීම පමණක් හේතුව වූයේද?

අටමස්ථාන කමිටුවෙන් විමසිය යුතු ප්‍රශ්න

  1. ඥානතිලක හිමියන් පත් කිරීමට කමිටුව ස්වාධීනව තීරණයක් ගත්තේද? නැතහොත් මල්වතු පාර්ශ්වයේ නියෝගය පමණක් ක්‍රියාත්මක කළේද?
  2. නිසි ලෙස කැඳවූ කමිටු රැස්වීමක් පැවැත්වූයේද? නීතියෙන් නියම කර ඇති සාමාජිකයන් දෙදෙනෙකුගේ අවම ගණපූරණය එහි තිබුණේද?
  3. මෙම තීරණයට සහභාගී වූයේ කවුරුන්ද?
  4. තාවකාලික පත්වීම සිදු කිරීමට භාවිත කළ නීතිමය හෝ සම්ප්‍රදායික බලය කුමක්ද?
  5. පල්ලේගම හේමරතන හිමියන්ට එරෙහි චෝදනා, යෝජිත අත්හිටුවීම සහ එයට හේතු ලිඛිතව දැනුම් දුන්නේද? තීරණය ගැනීමට පෙර උන්වහන්සේට කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාවක් ලබා දුන්නේද?
  6. අත්හිටුවීම මල්වතු පාර්ශ්වයේ සංඝ විනය බලය යටතේ ගත් පියවරක්ද? නැතහොත් අටමස්ථානාධිපති ධුරය දැරීමෙන් උන්වහන්සේ වැළැක්වීම හෝ එම ධුරයෙන් ඉවත් කිරීම එහි අරමුණ වූයේද?
  7. අටමස්ථානාධිපති ධුරය හිස් වූ බවට කමිටුව නිල වශයෙන් තීරණයක් ගත්තේද? නැතහොත් පල්ලේගම හේමරතන හිමියන් තවදුරටත් එම ධුරයේ නීත්‍යානුකූල හිමිකරු ලෙස සැලකුවේද?
  8. උන්වහන්සේ ධුරයෙන් ඉවත් කර නොමැති නම්, එම ධුරයේ වැඩකටයුතු ඉටු කිරීමට වෙනත් හිමිනමක් පත් කිරීමට ඇති නීතිමය හෝ සම්ප්‍රදායික බලය කුමක්ද?
  9. මෙම පත්වීම පිළිබඳ මහජන භාරකරු දැනුවත් කළේද? බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් ආඥාපනත යටතේ කිසියම් අනුමැතියක්, පිළිගැනීමක් හෝ තාවකාලික පත්වීමක් ලබාගෙන තිබේද?
  10. තාවකාලිකව පත් කළ හිමියන්ට අටමස්ථාන කමිටුවේ නීතිමය බලතල ක්‍රියාත්මක කිරීමට බලය ලබා දුන්නේද? නැතහොත් අටමස්ථානාධිපති ධුරයට අදාළ ආගමික හා පරිපාලන කටයුතු පමණක් ඉටු කිරීමටද පත් කළේ?
  11. මෙම අත්හිටුවීම සිදු කළේ මල්වතු පාර්ශ්වය විසින් උන්වහන්සේ වරදක් කළ බවට තීරණයක් ගෙන තිබූ නිසාද? නැතහොත් උන්වහන්සේට එරෙහිව අධිකරණ නඩු කටයුතු පැවතීම පමණක් හේතුව වූයේද?
  12. තාවකාලික පත්වීම සිදු කළේ පරිපාලන හා භාරකාර කටයුතු ඉටු කිරීම සඳහාද? නැතහොත් අටමස්ථානාධිපති යන ආගමික ධුරය දැරීම සඳහාද?
  13. කමිටු රැස්වීමේ වාර්තා සහ ලිඛිත පත්වීම් ලිපිය තිබෙන්නේ කොහේද?

1977 තාවකාලික පත්වීමේ ඓතිහාසික පූර්වාදර්ශය

1988 ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවේ 1977 සැප්තැම්බර් මාසයේ සිදු වූ තාවකාලික පත්වීමක් පිළිබඳව ද සඳහන් වේ.

එවකට අටමස්ථානාධිපති ධුරය දැරූ රේවත නායක හිමියන් අසනීප තත්ත්වයෙන් පසු වූ බැවින්, මාස හයක කාලයක් සඳහා සුදුසු හිමිනමක් තමන් වෙනුවට වැඩකටයුතු කිරීමට පත් කරන ලෙස උන්වහන්සේම අටමස්ථාන කමිටුවෙන් ඉල්ලා තිබුණි.

1977 සැප්තැම්බර් 14 දින රැස්වූ කමිටුව, එම හිමියන්ගේ යෝජනාව අනුව පල්ලේගම ඥානරතන හිමියන් පත් කිරීමට ඒකමතිකව අනුමැතිය ලබා දී තිබුණි.

මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ ධුරය දැරූ හිමියන් අසනීප තත්ත්වය නිසා තම රාජකාරි ඉටු කිරීමට නොහැකි වූ විට, උන්වහන්සේගේම ඉල්ලීම මත තාවකාලික පත්වීමක් සිදු කළ ඓතිහාසික පූර්වාදර්ශයක් තිබෙන බවයි.

එහෙත් 2026 මැයි මාසයේ සිදු වූ පත්වීමේ තත්ත්වය ඊට වෙනස්ය. එය සිදු වූයේ චෝදනා හා අධිකරණ නඩු කටයුතු සම්බන්ධ පසුබිමක මල්වතු පාර්ශ්වයේ නියෝගයක් අනුවය. එබැවින් එම පත්වීම සඳහා ද 1977 දී අනුගමනය කළ සම්ප්‍රදායික බලය හා ක්‍රමවේදයම අදාළ වූයේද යන්න පැහැදිලි කළ යුතුය.

පිළිගත් සම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේදය අනුව ධුරය දැරූ හිමියන් නීත්‍යානුකූලව ඉවත් නොකර හෝ ඒ සඳහා විශේෂ නීතිමය බලයක් නොපෙන්වා, වෙනත් හිමිනමක් එම ධුරයේ වැඩකටයුතු කිරීමට පත් කළ හැකිද?

6. බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් ආඥාපනතෙන් ඇත්තටම අවසර දෙන්නේ කුමකටද?

බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් ආඥාපනත මගින් ප්‍රධාන වශයෙන් විහාරස්ථාන දේපළ හා භාරකාර කටයුතු පාලනය කරයි. එහි වගන්තිවල සඳහන් නොවන බලතල එම නීතියට අලුතින් එකතු කර අර්ථකථනය කළ නොහැකිය.

  • 9 වන වගන්තිය: සාමාජිකයන් තිදෙනෙකුගෙන් යුත් අටමස්ථාන කමිටුව නීතිමය භාරකරු ලෙස පිහිටුවයි. එහි සංයුතිය නියම කරන අතර, සාමාජිකයන් දෙදෙනෙකු සිටීම ගණපූරණය බව ද සඳහන් කරයි.
  • 11(2) වගන්තිය: භාරකරු පත් කිරීම සඳහා නීත්‍යානුකූල නම් කිරීමක් සිදු වූ පසු බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස්වරයා විසින් පත්වීම් ලිපිය නිකුත් කළ යුතු බව සඳහන් කරයි.
  • 11(3) වගන්තිය: නියමිත පරිදි නම් කිරීමක් සිදු නොවූ විට හෝ නම් කිරීමේ අයිතිය ඇත්තේ කාටද යන්න පිළිබඳ ආරවුලක් ඇති වූ විට, බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස්වරයාට තාවකාලික විධිවිධාන සැලසීමට අවසර දෙයි.
  • 15 වන වගන්තිය: භාරකරුවෙකු විසින් සිදු කර ඇති අයථා ක්‍රියා, භාරකාර වගකීම් කඩ කිරීම හෝ රාජකාරි පැහැර හැරීම පිළිබඳව බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස්වරයාට පරීක්ෂණ පැවැත්වීමට බලය ලබා දෙයි. භාරකරු ඉවත් කිරීම සඳහා නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට අදහස් කරන විට, මූලික වශයෙන් ඔහුගේ රාජකාරි අත්හිටුවීමටත්, ලිඛිත චෝදනා ඉදිරිපත් කර ඒවාට පිළිතුරු දීමට අවස්ථාව ලබා දීමටත් කොමසාරිස්වරයාට හැකිය. නඩු විභාගයෙන් පසුව අදාළ අධිකරණයට භාරකරු ඉවත් කිරීමට නියෝග කළ හැකිය.
  • 17 වන වගන්තිය: භාරකරුවෙකුගේ අත්හිටුවීම, ධුරය හිස්වීම, රාජකාරි ඉටු කිරීමට නොහැකි වීම හෝ තාවකාලිකව නොමැති වීම වැනි නිශ්චිත අවස්ථාවලදී භාරකරුගේ රාජකාරි ඉටු කිරීමට තාවකාලික විධිවිධාන සැලසීමට බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස්වරයාට බලය ලබා දෙයි. එසේ තාවකාලිකව පත් කරන පුද්ගලයාට ආඥාපනත යටතේ භාරකරුවෙකු සතු බලතල හා වගකීම් හිමි වේ.

15 සහ 17 වන වගන්ති මගින් නීතිමය භාරකරුවෙකු අත්හිටුවීම, ඉවත් කිරීම සහ ඒ වෙනුවට තාවකාලිකව වෙනත් අයෙකු පත් කිරීම පිළිබඳව විධිවිධාන සලසා ඇත. එහෙත් අටමස්ථානාධිපති යන වෙනම ආගමික හා සම්ප්‍රදායික ධුරයෙන් භික්ෂුවක් ඉවත් කිරීමට එම වගන්තිවලින් සෘජුවම බලය ලබා දී නැත.

එබැවින් බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් ආඥාපනත යටතේ භාරකාර ධුරයෙන් අත්හිටුවීමක් හෝ වෙනත් අයෙකු තාවකාලිකව පත් කිරීමක් සිදු වූ පමණින්, එය අටමස්ථානාධිපති යන ආගමික ධුරයෙන් ඉවත් කිරීමක් ලෙස සැලකිය නොහැකිය.

මෙම නීතිමය තත්ත්වයන් දෙක වෙන වෙනම විමසා බැලිය යුතුය. ඒ දෙක අතර සම්බන්ධයක් තිබේ නම්, එය අදාළ නීතිමය හෝ සම්ප්‍රදායික විධිවිධාන අනුව පැහැදිලි කළ යුතුය.

7. නව ජනාධිපති උපදේශක සභාවක් පත් කළේ ඇයි?

2026 ඔක්තෝබර් 30 දින ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක මහතා විසින් අනුරාධපුර පූජා භූමියේ සංවර්ධනය, සංරක්ෂණය හා කළමනාකරණය සම්බන්ධ තීරණ අධීක්ෂණය කිරීම සඳහා සාමාජිකයන් 32 දෙනෙකුගෙන් යුත් ජනාධිපති උපදේශක සභාවක් පත් කරන ලදී.

අටමස්ථානයේ වැඩබලන ප්‍රධාන භාරකාර හිමියන් ලෙස හඳුන්වා දෙන ඊතලවැටුණුවැවේ ඥානතිලක හිමියන්, ජනාධිපති කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානී ප්‍රභාත් චන්ද්‍රකීර්ති මහතා සමඟ එම සභාවේ සම සභාපතිවරයෙකු ලෙස පත් කර ඇත.

මෙහිදී උන්වහන්සේ වැඩබලන ප්‍රධාන භාරකාර හිමියන් ලෙස පිළිගැනීමට පදනම් වූ නීතිමය හෝ සම්ප්‍රදායික බලය කුමක්ද යන්න වෙනම විමසිය යුතුය.

මෙයින් තවත් ප්‍රශ්න කිහිපයක් මතු වේ.

  • තාවකාලික පත්වීමේ නීත්‍යානුකූලභාවය තවමත් විමර්ශනය කළ යුතුව ඇති හිමිනමක්, අනුරාධපුර පූජා භූමියේ සංවර්ධනය, සංරක්ෂණය හා කළමනාකරණය සම්බන්ධ තීරණ ගන්නා ජනාධිපති සභාවක සම සභාපතිවරයෙකු ලෙස පත් කිරීමට ඇති නීතිමය හෝ පරිපාලනමය බලය කුමක්ද? එම පත්වීම සිදු කළේ උන්වහන්සේගේ පෞද්ගලික තත්ත්වය සලකාද, තාවකාලික ආගමික පත්වීම සලකාද, නැතහොත් අටමස්ථානය නියෝජනය කරන බවට ඇති උපකල්පනයක් මතද?
  • ජනාධිපති උපදේශක සභාව පිහිටුවීමට පෙර බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් ආඥාපනතේ 9 වන වගන්තිය යටතේ නීතිමය භාරකරු වන අටමස්ථාන කමිටුවෙන් නිල වශයෙන් අදහස් විමසා තිබේද?
  • අටමස්ථානයේ දේපළවල අයිතිය, පාලනය, කළමනාකරණය හෝ භාවිතය සම්බන්ධයෙන් තීරණ ගැනීමට මෙම සභාවට බලය තිබේද? එසේ නම් එම බලය ලබා දෙන නිශ්චිත නීතිමය විධිවිධානය කුමක්ද?

ජනාධිපති උපදේශක සභාව යනු බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් ආඥාපනතේ 9 වන වගන්තිය යටතේ පිහිටුවා ඇති අටමස්ථාන කමිටුව නොවේ.

ජනාධිපතිවරයා විසින් යම් පුද්ගලයෙකු පත් කළ පමණින් ඔහුට පහත බලතල ස්වයංක්‍රීයව හිමි නොවේ.

  • අටමස්ථානාධිපති යන ආගමික ධුරය.
  • අටමස්ථානයේ නීතිමය භාරකාරත්වය.
  • විහාර දේපළ සම්බන්ධ බලය.
  • පිළිගත් ආගමික ආයතන සතු සංඝ හා ආගමික බලතල.

ජනාධිපති උපදේශක සභාව හුදෙක් උපදෙස් ලබාදෙන සභාවක් නම්, එහි පැවැත්ම පමණක් බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් ආඥාපනතට පටහැනි බව අදහස් නොවේ. එහෙත් එම සභාව විහාර දේපළ, ආගමික පරිපාලනය හෝ නීතියෙන් භාරකරුට වෙන් කර ඇති කටයුතු සම්බන්ධයෙන් බලය ක්‍රියාත්මක කරන්නේ නම්, එම බලයට ඇති නීතිමය පදනම පැහැදිලි කළ යුතුය.

ජනාධිපති පත්වීම් ලිපිය සහ එම සභාවේ සම්පූර්ණ කාර්යභාරය හා බලතල සඳහන් වන ලේඛනය ප්‍රසිද්ධ කළ යුතුය.

වැඩබලන ප්‍රධාන භාරකාර හිමියන් එම සභාවට සහභාගී වන්නේ පෞද්ගලික පුද්ගලයෙකු ලෙසද, නැතහොත් අටමස්ථානයේ නියෝජිතයා ලෙසද යන්න ද පැහැදිලි කළ යුතුය. විශේෂයෙන්ම එම තාවකාලික පත්වීමේ නීත්‍යානුකූලභාවය පිළිබඳ ප්‍රශ්න තවමත් පවතින අවස්ථාවක මෙම තනතුරු දෙක එකක් ලෙස සැලකිය නොහැකිය.

8. ඉන්දියාවෙන් රුපියල් බිලියන 7.7ක සංවර්ධන යෝජනාවට ඇති සම්බන්ධය කුමක්ද?

2026 ඔක්තෝබර් 1 දින වාර්තා වූයේ අනුරාධපුර පූජා භූමිය සංවර්ධනය කිරීම සඳහා රුපියල් බිලියන 7.7ක් ලෙස මුලින් ඇස්තමේන්තු කළ යෝජනාවක් මූල්‍ය ආධාර ලබාගැනීම සඳහා ඉන්දීය මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයට ඉදිරිපත් කර ඇති බවයි.

මෙම යෝජනාව නාගරික සංවර්ධන අධිකාරිය (UDA) සහ ජාතික භෞතික සැලසුම් දෙපාර්තමේන්තුව (NPPD) එක්ව සකස් කර ඇත. එම යෝජනාව ඉදිරිපත් කිරීමට පෙර 2026 සැප්තැම්බර් 30 දින ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලයේදී සාකච්ඡාවක් පවත්වා තිබුණි.

https://www.dailymirror.lk/breaking-news/Plans-to-develop-Anuradhapura-city-with-Indian-funds-of-Rs-7-7-Billion/108-351540

මෙම පුළුල් සංවර්ධන යෝජනාවලට පූජා භූමියේ සීමාව වර්ග කිලෝමීටර් 28ක පමණ ප්‍රදේශයක සිට වර්ග කිලෝමීටර් 38ක් පමණ දක්වා පුළුල් කිරීම සහ නව ප්‍රවාහන ක්‍රම හඳුන්වාදීම ද ඇතුළත් වේ.

අභ්‍යන්තර පූජා භූමි ප්‍රදේශයේ පදිංචි පවුල් 331කට ඉඩම්, නිවාස හෝ වන්දි ලබාදීම සහ ඔවුන් ලොලුගස්වැව ප්‍රදේශයේ පදිංචි කිරීමේ හැකියාව පිළිබඳව ද මීට පෙර සාකච්ඡා කර තිබුණි.

එහෙත් 2026 නොවැම්බර් 16 දින ඊතලවැටුණුවැවේ ඥානතිලක හිමියන් ප්‍රසිද්ධියේ ප්‍රකාශ කළේ පූජා භූමියෙන් පදිංචිකරුවන් ඉවත් කිරීමේ අදහසක් හෝ යෝජනාවක් නොමැති බවයි. යෝජිත ආරක්ෂිත වැට ද අත්හැර දමා ඇති බව උන්වහන්සේ ප්‍රකාශ කර තිබුණි.

එබැවින් අවසන් වශයෙන් අනුමත කළ සැලැස්ම කුමක්ද සහ අදාළ සංවර්ධන සැලසුම් මොනවාද යන්න රජය ප්‍රසිද්ධ කළ යුතුය.

https://www.themorning.lk/articles/Q8YzrrPLAmnvYRO6lJlb

මෙම ව්‍යාපෘතිය සාමාන්‍ය යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනයකට පමණක් සීමා නොවන ප්‍රශ්න මතු කරයි.

පූජා භූමියේ සීමා, ආගමික ස්වභාවය, දේපළ සහ ඒ අවට ජනතාවගේ අනාගතය තීරණය කරන්නේ කවුද?

අටමස්ථානයට බලපාන සංවර්ධන කටයුතු අනුමත කිරීමේ බලය ඇත්තේ කාටද?

නීතිමය භාරකරුගේ නිසි සහභාගීත්වය සහ අවශ්‍ය අනෙකුත් ආගමික, පුරාවිද්‍යාත්මක හා නීතිමය අනුමැතීන් නොමැතිව ජනාධිපති සංවර්ධන සභාවකට පූජනීය දේපළ සම්බන්ධයෙන් තීරණ ගත හැකිද?

මෙහිදී තවත් ප්‍රශ්න තුනක් මතු වේ.

  1. බෞද්ධ විහාර දේවාලගම් ආඥාපනතේ 9 වන වගන්තිය යටතේ නීතිමය භාරකරු වන අටමස්ථාන කමිටුවෙන් මෙම සංවර්ධන යෝජනාව පිළිබඳව නිල වශයෙන් අදහස් විමසා තිබේද?
  2. විහාර දේපළ, පූජනීය ස්ථාන, ප්‍රවේශ මාර්ග හෝ අටමස්ථානයේ පරිපාලනයට බලපාන කිසියම් සංවර්ධන කටයුත්තක් සඳහා අටමස්ථාන කමිටුව නිල වශයෙන් අනුමැතිය ලබා දී තිබේද?
  3. පුරාවිද්‍යාත්මකව ආරක්ෂා කළ යුතු ස්ථානවලට බලපාන සංවර්ධන තීරණ ගැනීමට පෙර පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව, මධ්‍යම සංස්කෘතික අරමුදල, නාගරික සංවර්ධන අධිකාරිය සහ අනෙකුත් අදාළ බලධාරීන්ගෙන් අවශ්‍ය අනුමැතීන් ලබාගෙන තිබේද?

අටමස්ථානාධිපති ධුරයේ වැඩකටයුතු තාවකාලිකව ඉටු කිරීමට පත් කළ හිමිනමම දැන් මෙම සංවර්ධන තීරණ අධීක්ෂණය කරන ජනාධිපති සභාවේ සම සභාපතිවරයෙකු ලෙස පත් කර ඇත්තේ ඇයි?

ඥානතිලක හිමියන් මෙම සංවර්ධන සාකච්ඡාවලට සහභාගී වී ඇත්තේ පෞද්ගලික පුද්ගලයෙකු ලෙසද, නැතහොත් අටමස්ථානය නියෝජනය කරන පුද්ගලයා ලෙසද? එම ආයතනය නියෝජනය කිරීමට හෝ එහි නාමයෙන් සංවර්ධන යෝජනා අනුමත කිරීමට අටමස්ථාන කමිටුවෙන් නිල බලයක් ලබාගෙන තිබේද?

අටමස්ථානාධිපති ධුරය දරන පල්ලේගම හේමරතන හිමියන්ගෙන් මෙම තීරණ පිළිබඳව අදහස් විමසා තිබේද? අටමස්ථානයට සහ එහි පූජනීය දේපළවලට බලපාන තීරණවලට සහභාගී වීමට උන්වහන්සේට අවස්ථාව ලබා දී තිබේද?

නව පත්වීම ලැබූ හිමියන් හුදෙක් උපදේශක තනතුරක් භාරගෙන තිබේද? නැතහොත් යෝජිත සංවර්ධන වැඩසටහනට සහාය පළ කර, අනුමැතිය ලබා දී හෝ එය ක්‍රියාත්මක කිරීමට එකඟ වී තිබේද යන්න ජනතාවට දැනගැනීමට අයිතියක් ඇත.

මූල්‍ය ආධාර ඉල්ලා යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කළ පමණින් එම ආධාර අනුමත වී හෝ මුදල් ලැබී ඇති බව අදහස් නොවේ. සම්පූර්ණ යෝජනාව, මූල්‍ය ගිවිසුම්, කොන්දේසි සහ අනුමත සංවර්ධන සැලසුම් ප්‍රසිද්ධ කළ යුතුය.

2026 ඔක්තෝබර් මාසයේ වාර්තා වූ රුපියල් බිලියන 7.7ක මුල් යෝජනාව සහ පසුව පූජා භූමි සංවර්ධන සැලැස්ම සම්බන්ධයෙන් වාර්තා වූ රුපියල් බිලියන 8.8ක් දක්වා වූ ඇස්තමේන්තුව අතර වෙනසක් ද තිබේ. මෙම වෙනසට හේතුව කුමක්ද, සංශෝධිත ව්‍යාපෘති කොටස් මොනවාද සහ ඒ ඒ කොටස් සඳහා මුදල් සපයන්නේ කවුරුන්ද යන්න රජය පැහැදිලි කළ යුතුය.

https://www.sundaytimes.lk/261108/news/apura-sacred-city-development-gazette-sparks-heritage-concerns-among-buddhist-monks-and-public-663304.html

අනුරාධපුරයේ පූජනීය උරුමය සම්බන්ධ තීරණ ගත යුත්තේ එහි පිළිගත් ආගමික හා නීතිමය ආයතනවල නීත්‍යානුකූල සහභාගීත්වය ඇතිවය. ඒවා නොසලකා හරිමින් තීරණ ගැනීමට කිසිවෙකුට ඉඩ නොදිය යුතුය.

https://www.newswire.lk/2026/10/30/president-appoints-advisory-council-to-oversee-anuradhapura-sacred-city-development/

9. නීතිමය තත්ත්වය

පහත සඳහන් මූලික කරුණු ආරක්ෂා කළ යුතුය.

  1. අටමස්ථානාධිපති ධුරය රජය විසින් නිර්මාණය කළ තනතුරක් නොවේ. එය ඓතිහාසිකව පැවත එන ආගමික ධුරයකි.
  2. 1988 ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවෙන් අටමස්ථානාධිපති ධුරයට පත්වීම හා අනුප්‍රාප්තිය සම්බන්ධ ඓතිහාසික සම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේද පිළිගෙන ඇත.
  3. මල්වතු පාර්ශ්වයට භික්ෂුවකගේ සංඝ විනය සම්බන්ධයෙන් ඇති බලය සහ විහාරස්ථානයේ යහපතට හානි වන වරදක් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රධාන නායක හිමියන් ඉවත් කිරීමේ සම්ප්‍රදායික බලය එකක් ලෙස සැලකිය නොහැකිය.
  4. ප්‍රධාන සංඝනායක ධුරයෙන් අත්හිටුවීම යනු අටමස්ථානාධිපති ධුරයෙන් ඉවත් කිරීමක් නොවේ.
  5. අටමස්ථාන කමිටුව තමන්ට පැවරී ඇති නීතිමය හා පිළිගත් සම්ප්‍රදායික වගකීම් ස්වාධීනව ඉටු කළ යුතුය. වෙනත් ආයතනයක නියෝගයක් තමන්ගේ නීත්‍යානුකූල තීරණය වෙනුවට ආදේශ කිරීමට හෝ තම වගකීම් වෙනත් බලධාරියෙකුට පැවරීමට කමිටුවට නොහැකිය.
  6. අටමස්ථානයේ නීතිමය භාරකාරත්වය සහ අටමස්ථානාධිපති යන ආගමික ධුරය වෙන වෙනම සලකා බැලිය යුතුය.
  7. ජනාධිපතිවරයා විසින් උපදේශක සභාවක් පත් කළ පමණින් එම සභාවට අටමස්ථානයේ නීතිමය භාරකාරත්වය හෝ ආගමික බලතල හිමි නොවේ.
  8. ඉන්දියාවෙන් හෝ වෙනත් විදේශ රටකින් සංවර්ධන ආධාර ලැබීමෙන් පමණක් බෞද්ධ ආගමික ආයතන, අටමස්ථානය හෝ එහි විහාර දේපළ සම්බන්ධයෙන් බලයක් හිමි නොවේ. එවැනි බලයක් ලැබිය යුත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ නීතියෙන් සහ අදාළ සම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේදයන්ගෙනි.
  9. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 9 වන වගන්තිය අනුව බුද්ධ ශාසනය ආරක්ෂා කිරීම හා පෝෂණය කිරීම රජයේ වගකීමකි.
  10. වෙනත් ආගමික ආයතනයක් හෝ ජනාධිපතිවරයා විසින් යම් හිමිනමක් වැඩබලන ප්‍රධාන භාරකාර හිමියන් ලෙස නම් කළ පමණින්, එම හිමියන් අටමස්ථානාධිපති ධුරය නීත්‍යානුකූලව ලබාගත් බව හෝ එම ධුරය නියෝජනය කිරීමේ බලය ලැබූ බව සැලකිය නොහැකිය. ඒ සඳහා ඇති නීතිමය හා සම්ප්‍රදායික පදනම පැහැදිලි කළ යුතුය.

10. ජනතාවගේ ඉල්ලීම

අපි රජයෙන්, මල්වතු පාර්ශ්වයෙන්, අටමස්ථාන කමිටුවෙන් සහ සියලුම අදාළ බලධාරීන්ගෙන් පහත කරුණු ඉල්ලා සිටිමු.

  1. 2026 මැයි 30 දින මල්වතු පාර්ශ්වය විසින් ගත් තීරණයේ මුල් අත්සන් සහිත ලේඛනය ප්‍රසිද්ධ කරන්න. අත්හිටුවනු ලැබුවේ කුමන තනතුරුද සහ ඒ සඳහා භාවිත කළ බලය කුමක්ද යන්න එහි පැහැදිලිව සඳහන් කළ යුතුය.
  2. අටමස්ථාන කමිටුවේ රැස්වීම් වාර්තා, සාමාජිකයන්ගේ නම්, පැමිණීමේ විස්තර, ගත් තීරණ සහ ඥානතිලක හිමියන්ගේ ලිඛිත පත්වීම් ලිපිය ප්‍රසිද්ධ කරන්න.
  3. පල්ලේගම හේමරතන හිමියන් අටමස්ථානාධිපති ධුරයෙන් නීත්‍යානුකූලව ඉවත් කර තිබේද යන්න පැහැදිලි කරන්න. එසේ නම්, එම ඉවත් කිරීම සිදු කළ නිශ්චිත නීතිමය හෝ සම්ප්‍රදායික බලය, ක්‍රියාපටිපාටිය සහ තීරණය ප්‍රසිද්ධ කරන්න.
  4. පැරණි තේරීම් මණ්ඩලයට තිබූ ඉවත් කිරීමේ බලය වර්තමාන අටමස්ථාන කමිටුව හරහා ක්‍රියාත්මක වන්නේද යන්න සහ ඒ සඳහා අනුගමනය කළ යුතු ක්‍රමවේදය පැහැදිලි කරන්න.
  5. ජනාධිපති උපදේශක සභාව පත් කළ ලේඛනය සහ එහි සම්පූර්ණ කාර්යභාරය හා බලතල සඳහන් ලේඛනය ප්‍රසිද්ධ කරන්න.
  6. අටමස්ථානය, එහි ආගමික පරිපාලනය සහ පූජනීය දේපළ සම්බන්ධයෙන් එම සභාවට ඇති බලතලවල සීමාව පැහැදිලි කරන්න.
  7. ඉන්දීය මහ කොමසාරිස් කාර්යාලයට ඉදිරිපත් කළ සම්පූර්ණ රුපියල් බිලියන 7.7ක සංවර්ධන යෝජනාව, පසුව ඉදිරිපත් කළ බව කියන රුපියල් බිලියන 8.8ක සංශෝධිත ඇස්තමේන්තුව, යෝජිත මූල්‍ය ක්‍රමවේද, කොන්දේසි, අනුමත ව්‍යාපෘති කොටස් සහ අදාළ සියලු ගිවිසුම් ප්‍රසිද්ධ කරන්න.
  8. කිසිදු සංවර්ධන හෝ පරිපාලන කමිටුවකට අටමස්ථානයේ ආගමික නායකත්වයට හෝ නීතිමය භාරකරුට අයත් නීත්‍යානුකූල බලතල අත්පත් කර ගැනීමට ඉඩ නොදෙන්න.
  9. ධුරයෙන් ඉවත් කිරීමක්, තාවකාලික පත්වීමක් හෝ පරිපාලන මැදිහත්වීමක් පිළිබඳ ආරවුලක් තිබේ නම්, ඒවා ස්වාධීන අධිකරණ පරීක්ෂාවකට යොමු කරන්න.
  10. ඥානතිලක හිමියන් ජනාධිපති උපදේශක සභාවට පත් කර ඇත්තේ පෞද්ගලික පුද්ගලයෙකු ලෙසද, නැතහොත් අටමස්ථානයේ පිළිගත් ආගමික නායකයා ලෙසද යන්න පැහැදිලි කරන්න. එම ආයතනය නියෝජනය කිරීමට හෝ එහි අයිතිවාසිකම් හා අවශ්‍යතා සම්බන්ධයෙන් එකඟතා ලබාදීමට උන්වහන්සේට බලය ලබා දුන් පදනම කුමක්ද යන්න ප්‍රසිද්ධ කරන්න.

මූලික වශයෙන් ජනතාව අසන ප්‍රශ්නය

පල්ලේගම හේමරතන හිමියන්ගේ සිවුරු හැරවීමක් සිදුවී නොමැති නම්, පිළිගත් සම්ප්‍රදායික ක්‍රමවේදය අනුව අටමස්ථානාධිපති ධුරයෙන් උන්වහන්සේ ඉවත් කර ඇති බවට සාක්ෂි නොමැති නම්, වෙනත් හිමිනමක් තාවකාලිකව පත් කිරීමට භාවිත කළ නීතිමය බලය හා අනුගමනය කළ ක්‍රමවේදය ද හෙළි කර නොමැති නම්, තවත් හිමිනමක් වැඩබලන අටමස්ථානාධිපති ලෙස පිළිගෙන එම ධුරයේ කටයුතු කරමින් පූජා භූමියේ අනාගත සංවර්ධනය පිළිබඳ තීරණවලට සහභාගී වන්නේ කුමන බලයක් යටතේද?

අටමස්ථානය යනු රජයේ පරිපාලන ව්‍යාපෘතියක් නොවේ. එය මල්වතු පාර්ශ්වයේ හෝ විදේශ ආධාර මත ක්‍රියාත්මක වන සංවර්ධන වැඩසටහනක දේපළක් ද නොවේ.

එය තමන්ටම ආවේණික වූ ඓතිහාසික, ආගමික, සම්ප්‍රදායික හා නීතිමය පදනමක් සහිත පැරණි බෞද්ධ ආයතනයකි.

සංඝයා වහන්සේලා දේශපාලන අනුග්‍රහයට, විදේශ බලපෑම්වලට සහ පෞද්ගලික වාසිවලට යටත් නොවිය යුතුය. උන්වහන්සේලාගේ තනතුර, නිලය හෝ සංඝ සමාජයේ උසස් ස්ථානය කුමක් වුවත්, මහානායක හිමිවරුන් ඇතුළු කිසිදු භික්ෂුවක් දේශපාලන වරප්‍රසාද, පෞද්ගලික වාසි හෝ විදේශ මුදල් වෙනුවෙන් සංඝයා වහන්සේලාගේ ගෞරවය, ස්වාධීනත්වය සහ සදාචාරාත්මක බලය පාවා නොදිය යුතුය.

සංඝයා වහන්සේලා දරන සිවුර සමඟ පැවරෙන වගකීම දේශපාලන පක්ෂපාතීත්වයට, පෞද්ගලික උසස්වීම්වලට හෝ ද්‍රව්‍යමය වාසිවලට වඩා ඉහළය. මහා සංඝරත්නයේ බලය පවතින්නේ ධර්මය තුළය. උන්වහන්සේලාගේ සදාචාරාත්මක පැවැත්ම සහ බෞද්ධ ජනතාව තබා ඇති විශ්වාසය තුළය. දේශපාලන පිළිගැනීමක්, රජයේ අනුග්‍රහයක් හෝ විදේශ මූල්‍ය ආධාරයක් වෙනුවෙන් එම විශ්වාසය කිසිදා පාවා නොදිය යුතුය.

සංඝයා වහන්සේලාගේ වගකීම බුද්ධ ශාසනය ආරක්ෂා කිරීමයි. දේශපාලන අරමුණු හෝ විදේශ රජයන්ගේ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කරන මෙවලමක් බවට පත්වීම නොවේ. බෞද්ධ උරුමයට හානි කරන, ඓතිහාසික ආයතන දුර්වල කරන හෝ නීත්‍යානුකූල ක්‍රමවේද මඟහරින තීරණ සාධාරණීකරණය කිරීමට කිසිදු භික්ෂුවක් තම ආගමික තනතුර භාවිත නොකළ යුතුය.

මෙම වගකීම ඉහළම සංඝ නායකත්වයේ සිට විහාරස්ථානයක වැඩවසන සෑම භික්ෂුවක් දක්වාම අදාළ වේ.

ආගමික තනතුරක් දැරීම යනු වගකීමෙන් නිදහස් වීමට ලැබෙන අවසරයක් නොවේ. උසස් තනතුරක් දැරීමෙන් කිසිවෙකුට වගකීම්වලින් නිදහස් විය නොහැකිය.

විශේෂයෙන්ම මහානායක හිමිවරුන්ට සංඝයා වහන්සේලාගේ ස්වාධීනත්වය හා ගෞරවය ආරක්ෂා කිරීමේ විශාල වගකීමක් පැවරී ඇත. බුද්ධ ශාසනය ආරක්ෂා කිරීමත්, කිසිදු භික්ෂුවකට හෝ ආයතනයකට එම වගකීම් පාවා දීමට ඉඩ නොදීමත් උන්වහන්සේලාගේ වගකීමකි.

සංඝයා වහන්සේලා ජනතාවට ආදර්ශයක් විය යුත්තේ සදාචාරයෙන් මිස දේශපාලන වාසිය අනුව නොවේ.

බුද්ධ ශාසනය කිසිදා දේශපාලන වරප්‍රසාද, විදේශ මුදල් හෝ පෞද්ගලික උසස්වීම් වෙනුවෙන් පාවා නොදිය යුතුය.

 

 

ශෙනාලි ඩී. වඩුගේ

WHO CAN REMOVE THE ATAMASTHANADHIPATHI AND HOW VALID IS THE NEW APPOINTMENT?

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *